Komunikaty FPP

12 września 2017
FPP: wzrost liczby przetargów z klauzulami społecznymi o 323%
Zmiany w PZP przynoszą pozytywne efekty

Pozytywne zmiany zachodzące na rynku zamówień publicznych w sektorze administracji rządowej to wzór dla innych zamawiających – jak wynika z raportu Urzędu Zamówień Publicznych1, w 2016 r. liczba postępowań z wykorzystaniem klauzul społecznych wzrosła o 323%. Najczęściej występującym zapisem tego typu w SIWZ był wymóg zatrudnienia na umowę o pracę, gdy charakter obowiązków na to wskazuje.


Federacja Przedsiębiorców Polskich podkreśla, że jest to niebagatelny wkład w kształtowanie zdrowego rynku pracy, a także istotny element służący profesjonalizacji usług oraz podwyższaniu jakości zleceń wykonywanych na rzecz zamawiających. Dzięki wprowadzeniu wymogu zatrudniania na umowę o pracę – od lat postulowanego i popieranego przez przedsiębiorców – w branży sprzątania oraz ochrony nastąpił wzrost umów o pracę o ok. 80%2.

Niestety, częstym błędem w przetargach jest traktowanie zatrudnienia pracowników na umowę o pracę jako punktowane kryterium, nie zaś jako obowiązkowy warunek przy wyborze oferty. To niedopuszczalny zapis biorąc pod uwagę zarówno regulacje Prawa zamówień publicznych, jak też intencje Ustawodawcy. Wymóg zatrudnienia na etacie ma charakter warunkowy – zatem SIWZ powinien jednoznacznie wykluczać oferty, które takiego kryterium nie spełniają. Problemem również jest fakt, że – mimo rekomendacji Rady Ministrów z 28 lipca 2015 r. – stosowanie klauzul społecznych w postępowaniach na usługi społeczne (o wartości poniżej 30 tys. EUR) nadal nie jest powszechne, co stanowi zagrożenie dla interesów pracowników sektora zamówień publicznych.

 

W 2016 r. klauzule społeczne zostały uwzględnione łącznie w 1855 zamówieniach publicznych administracji rządowej, a ich wartość wyniosła ponad 2,1 mld zł – w porównaniu z rokiem poprzednim liczba postępowań z klauzulami umownymi wzrosła ponad trzykrotnie. Wymóg zatrudnienia na umowę o pracę znalazł się w 1571 postępowaniach (wzrost o 415% w stosunku do 2015 r.). Klauzule społeczne najczęściej były obecne w zamówieniach na usługi, w mniejszym stopniu przy postępowaniach związanych z robotami budowlanymi i dostawami.


„Na skutek pozytywnych i popieranych – a nawet inicjowanych przez przedsiębiorców – zmian w PZP zamawiający nie tylko mają obowiązek odchodzenia od dyktatu najniższej ceny przy rozstrzyganiu przetargów na rzecz kryteriów jakościowych. Muszą także uwzględniać klauzule społeczne w momencie tworzenia zapisów Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. Należy pamiętać, że to organy publiczne powinny wyznaczać standardy działania i stanowić wzór dla prywatnych przedsiębiorców. Kluczowe jest przeprowadzanie przetargów w oparciu o prawidłowo skonstruowane zapisy SIWZ, zgodne z intencją Ustawodawcy. Zwiększanie liczby zamówień publicznych administracji rządowej, w których korzysta się z klauzul społecznych to sygnał, że zamawiający przywiązują wagę do kształtowania zdrowego rynku pracy. Należy pamiętać, że w tym przypadku obowiązek zatrudniania na umowę o pracę przez wykonawców jest wymogiem, nie zaś dodatkowo punktowanym kryterium” – mówi Marek Kowalski, przewodniczący Federacji Przedsiębiorców Polskich.


„Precyzyjne zapisy i postępowanie przetargowe uwzględniające interesy każdej ze stron to podstawa efektywnego wydatkowania publicznych środków, a także korzyść dla całej polskiej gospodarki. Realnym efektem może być potencjalny wzrost zatrudnienia czy zwiększenie wpływów podatkowych. Ponadto klauzule społeczne w przetargach – w tym wymóg zatrudnienia na umowę o pracę, gdy charakter obowiązków na to wskazuje – to wyjście naprzeciw społecznym oczekiwaniom. Pracownicy chcą mieć pewność warunków zatrudnienia, a co za tym idzie godziwej płacy. Cieszyć może fakt, że w wyniku obowiązkowych etatów w branży ochrony i sprzątania nastąpił wzrost liczby umów o pracę o ok. 80%” – dodaje Marek Kowalski.


Według przepisów3 zamawiający posiada prawo do uzyskania od wykonawców i podwykonawców dokumentów, które potwierdzają zatrudnienie pracowników na podstawie umowy o pracę – musi się w nich znajdować imię i nazwisko, data zawarcia i rodzaj umowy, a także wymiar etatu. Jest to narzędzie realnej kontroli nad usługami realizowanymi na rzecz zamawiającego – korzystanie ze świadczeń sprawdzonych, rzetelnych firm, które respektują przepisy oraz prawa pracownicze to zasadniczy element służący normalizacji rynku zamówień publicznych. Prawo do kontroli – z urzędu – faktycznego stanu zatrudniania pracowników przez wykonawców i podwykonawców posiada Państwowa Inspekcja Pracy.

ogólny / FPP_wzrost_liczby_przetargów_z_klauzulami_społecznymi_o_323%.jpg

Warto pamiętać, że w celu poprawnego konstruowania przetargów i tworzenia zapisów SIWZ można korzystać z przykładów znajdujących się na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych https://www.uzp.gov.pl/. FPP we współpracy z Urzędem Zamówień Publicznych także opracowuje i wdraża Dobre Praktyki dla poszczególnych branż, aby ułatwić zamawiającym pełną i zgodną z intencją ustawodawcy realizację nowych przepisów po nowelizacjach PZP. Pełen zestaw informacji można znaleźć pod adresem https://www.uzp.gov.pl/baza-wiedzy/dobre-praktyki. Najważniejsze kwestie, o których muszą pamiętać zamawiający:

 

  • Wszelkie istotne prawa i obowiązki stron umowy o zamówienie publiczne powinny być definitywnie sprecyzowane przez obie strony
  • Nie mogą być oznaczone w sposób ramowy, z nadzieją późniejszego ich dookreślenia, już w trakcie realizacji umowy
  • W związku z ochroną interesu publicznego niedopuszczalnym jest w świetle przepisów ustawy PZP zawieranie dodatkowych umów realizacyjnych i towarzyszących im uzgodnień renegocjacyjnych co do wzajemnych świadczeń stron, tworzących – znany niekiedy w obrocie zawodowym – zespół umów sprzężonych generujący indywidualny stosunek umowny
  • Klauzule umowne nie mogą być nieprecyzyjne

[1] „Wyniki monitoringu stosowania przez administrację rządową klauzul społecznych w zamówieniach publicznych za 2016 r.”, Urząd Zamówień Publicznych, 2017 r.

[2] Źródło: dane Federacji Przedsiębiorców Polskich

[3] „Opinia dotycząca art. 29 ust. 3a ustawy Pzp uwzględniająca wspólne stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych oraz Generalnego Inspektora Danych Osobowych z dnia 28 kwietnia 2017 r.”

 arrow powrót