Zmiany w systemie ulg we wpłatach na PFRON

Ustawa z dnia 10 września 2015 roku zmieniająca ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych


Nowe regulacje z pewnością pozytywnie wpłyną na zainteresowanie pracodawców zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Zmiany w formule wyliczenia powodują, że aby dalej udzielać klientom ulg na obecnym poziomie, przedsiębiorcy muszą zwiększyć udział osób niepełnosprawnych ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wśród zatrudnionych. Legislator przewidział 9 miesięczne vacatio legis pozwalające wszystkim przedsiębiorcom odpowiednio przygotować się do nowego stanu prawnego.

 

Przedsiębiorcy i pracodawcy zrzeszeni w Federacji Pracodawców Polskich uczestniczyli w konsultacjach społecznych i popierali kluczowe zmiany porządkujące sektor aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych.


Zmiany z września 2015 roku w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zakresie ulg we wpłatach na Fundusz polegają na:

  1. Wprowadzeniu obowiązku przekazywania Funduszowi informacji o udzielonych ulgach. Sprawne monitorowanie tego typu komunikatów pozwoli Funduszowiszybciej wykryć potencjalne nieprawidłowości.
  2. Obniżeniu podstawy wyliczenia udzielanych ulg do poziomu najniższego wynagrodzenia. Bazę stanowić będzie poziom minimalnego wynagrodzenia z roku poprzedniego (w 2016 roku to 1750 zł brutto). Ograniczy to nadużycia związane z wyliczaniem ulg.
  3. Ograniczeniu możliwości pokrywania zobowiązań wobec PFRON ulgami z 80% do 50% kwoty uzyskanych obniżek (pozostałe 50% zobowiązań pracodawca będzie musiał zapłacić do Funduszu). Ograniczy to presję na budżet Funduszu, rozkładając w czasie wykorzystanie udzielonych ulg.
  4. Ograniczeniu czasu na wykorzystanie uzyskanych ulg do 6 miesięcy. Zmniejszy to możliwość kumulowania ulg do wykorzystania w przyszłości, a pośrednio zmniejszy ich wpływ na budżet PFRON.

Równocześnie zmniejszenie możliwości rozliczania wpłat do PFRON ulgą z 80% do 50% spowoduje wzrost zatrudnienia osób niepełnosprawnych w firmach korzystających dotychczas z istotnych obniżek. Należy liczyć, że pozwoli to odwrócić obecny trend. Biorąc pod uwagę statystyki z ostatnich lat, wielkość ulg rosła w zatrważającym tempie, przy jednoczesnej stagnacji we wzroście zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W okresie ostatnich dwóch lat średniomiesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych – w firmach sprzedawców, wystawiających informacje o udzieleniu ulgi – spadło z 96 tysięcy w roku 2013 do 92 tysięcy w 2015 r.


Zmiany ograniczą również wykorzystywanie mechanizmów udzielania ulgi w celu zdobywania przewagi konkurencyjnej przez przedsiębiorstwa. W przeszłości dochodziło do sytuacji, w których firmy mogły zawyżać cenę swojej oferty, a mimo to było one dla klientów bardziej atrakcyjne niż dużo tańsze rozwiązania konkurencji, gdyż firmy te udzielały swoim klientom wysokich ulg we wpłacie na PFRON. W ten sposób za jedno stanowisko osoby niepełnosprawnej Fundusz płacił dwa razy: raz bezpośrednio - w postaci refundacji kosztów pracy pracowników niepełnosprawnych, a drugi raz pośrednio - przez zwolnienie z obowiązkowej wpłaty na PFRON.

Tym samym – w wyniku wykorzystywania przez część przedsiębiorstw luki prawnej oraz nieracjonalnego sposobu przyznawania ulg – do PFRON nie wpłynęło:

  • w roku 2013 - 503,6 mln zł,
  • w roku 2014 – 614, 2 mln zł
  • w roku 2015 – szacunkowa wartość na poziomie prawie 740 mln zł

Zdaniem Federacji kontynuowanie takiej praktyki w krótkim czasie doprowadziłoby do zapaści finansowej Funduszu. Tym samym zabrakłoby środków na aktywizację niepełnosprawnych oraz ich rehabilitację. To z kolei mogłoby skutkować dalszą redukcją zatrudnienia – z uwagi na brak osób gotowych do podjęcia pracy po przeprowadzonej rehabilitacji.

 

Sejm RP zdecydował się zmniejszyć poziom możliwych do wykorzystania ulg po stronie nabywcy do 50%. Dalej możliwe jest więc rozliczenie całej otrzymanej zniżki, a jedynie jest ono odroczone w czasie. Zdaniem przedstawicieli Federacji – z uwagi na realia biznesowe – próg ulg na Fundusz powinien zostać skonstruowany inaczej – sprzedawca powinien udzielać ich maksymalnie na poziomie 30%.